Transkrypcja

Dzień dobry. Witam wszystkich. Mam nadzieję, że już nas słychać i widać, więc gdyby się ktoś pojawił, to dajcie znać, czy słychać, czy widać, żebyśmy miały tutaj jasność. Dzisiaj porozmawiamy sobie o psychoterapii w nurcie psychologii procesu i moim gościem jest Justyna Wiślicka, która jest psychoterapeutką pracującą w tym nurcie. Czy coś chciałabyś Justyna o sobie dodać? Co warto, żeby też nasi widzowie wiedzieli? No to może tak już dla pełnej ścisłości. Jestem psychoterapeutką w procesie certyfikacji, tak? Czyli tej ostatniej fazie przygotowywań do egzaminów certyfikacyjnych. Faktycznie pracuję w psychologii procesu i co jeszcze? I jestem związana z Instytutem Psychologii Procesu w Warszawie, mimo że pracuję w Łodzi. Okej, to może na początku Justyna opowiedz nam o swojej drodze jakby bycia psychoterapeutką w nurcie psychologii procesu. Jak to się właściwie stało, że zdecydowałaś się na na ten nurt, na wybór jakby pracy, bycia psychoterapeutką w tym nurcie? To był właściwie przypadek, dlatego że no właśnie w Łodzi nie ma szkoły w tym nurcie, więc byłam no ze zrozumiałych powodów bardziej zainteresowana tymi łódzkimi szkołami. Ale właściwie jakoś tak od początku ten pop mnie śledził, mam wrażenie. Pop, czyli właśnie psychologia zorientowana na proces. dlatego, że jak jeszcze byłam na pierwszych studiach i zupełnie nie myślałam o psychoterapii, to taka moja koleżanka, doktorantka pożyczyła mi książkę Arnolda Mindela, czyli twórcy do psychologii procesu. Tylko, że to była książka z początków jego drogi, z czasów kiedy był właściwie jeszcze takim jungistą i ona była napisana takim trudnym i zawiłym językiem, że ja zajrzałam do niej, odłożyłam na półkę i zapomniałam zupełnie, że ją mam. I później interesowałam się nurtem Eriksonowskim, interesowałam się terapią krótkoterminową tą skoncentrowaną na rozwiązaniu. Nawet chodziłam sobie na jakieś warsztaty, ale też byłam na takim kursie trenera, na którym pierwszy raz usłyszałam właśnie o psychologii procesu, ponieważ prowadząc odbył kilka kursów właśnie u Mindela jak u Mindela i jego uczniów, którzy przyjeżdżali do Polski prowadzić te szkolenia. I to mnie jakoś tak naprawdę zafascynowało i chciałam się dowiedzieć czegoś więcej o tym nurcie. No i właśnie dostałam listę lektur i zaczęłam ich szukać. No ale że to były stare wydania, no to jakoś tak właśnie niedostępne zwykle. I tak pamiętam moment właśnie, kiedy usiadłam sobie przy biurku i tak się zaczęłam zastanawiać, no skąd ja mam wziąć te książki, aż to nagle podniosłam głowę i patrzę, no jedna z nich właśnie na mnie czeka od trzech czy czterech lat na półce. No i właściwie takie były początki, no bo jak już dowiedziałam się czegoś o tej metodzie, no to przepadłam. W sensie okazało się to dla mnie tak fascynujące, że no niestety te marzenia o prostym studiowaniu w Łodzi gdzieś uciekły na bok. No i wybrałam warszawską szkołę właśnie uczącą tej metody. Y no i tam się właściwie tylko upewniłam, że to jest właśnie ta droga, że to jest ten kierunek. Bo z zajęć na zajęcia no po prostu coraz bardziej byłam zafascynowana tą metodą i jej możliwościami. To właśnie jak miałam powiedzieć Justyna, co cię tak zafascynowało jakby w tej metodzie, nie? Mhm. Wiesz co, no na pewno z jednej strony to, że ona jest tak niezwykle wszechstronna, bo psychologia procesu to jest z jednej strony po prostu nurt psychoterapii z grupy humanistyczno-doświadczeniowych, ale też wywodzący się z w dużej mierze z analizy jungowskiej, dlatego że Mindel przez pierwsze lata był w ogóle jungistą. Yyy, ale tak szeroko mówiąc, no to jest sposób pracy z ludźmi w rozmaitych okolicznościach, czyli właśnie nie tylko terapeutycznie, tak jak ja to robię, tak? y czy to z y dorosłymi, z młodzieżą. Ja akurat z dziećmi nie pracuję, ale też są tutaj fantastyczne narzędzia z parami, z rodzinami, ale też można stosować ją do pracy z grupami poprzez procesy grupowe y taką naprawdę fajną, fajny sposób docierania do może nie tyle docierania, co rozwiązywania konfliktów w grupie, jakiegoś takiego pogłębiania świadomości grupy, rozumienia o co tam chodzi. Więc jakby naprawdę naprawdę ogromne szerokie spektrum możliwości, tak? I nawet jak mówimy o samej psychoterapii, no to można tutaj pracować z tematami relacyjnymi, które są mi najbliższe, z tematami związanymi ze szkołą, z pracą, z różnymi trudnościami fizycznymi, których człowiek doświadcza. Tak, chodzi o zarówno jakieś choroby, nawet chroniczne, ale też jakieś po prostu dziwne rzeczy, dziwne bóle. które nam się pojawiają, y jakieś nie wiem tiki nerwowe. Yyy mamy narzędzia do pracy z osobami w śpiączce, co w sumie chyba nie jest dość powszechną sprawą wśród psychoterapeutów. To jakbyś chwilkę zatrzymać. Mnie to właściwie jakoś też zaciekawiło. To jakbyś miała powiedzieć na czym właściwie polega ta te narzędzia pracy z osobami w śpiączce, bo też ta osoba no nie przyjdzie bezpośrednio, więc potrzeba do niej jakby przyjść. To jest jakby taki obszar pracy z osobami, które są albo właśnie w śpiączce, albo są w takich stanach głębokiej psychozy, na przykład katatonii. Tak, to są osoby, z którymi nie da się kontaktować tymi dostępnymi na co dzień sposobami. No i psychologia procesu dostarcza narzędzi wchodzenia w kontakt z osobami, które no nie są w stanie nawiązać z nami takiej zwyczajnej rozmowy, tak? Czyli dostrzegamy też to, jak te osoby oddychają, jakie gesty wykonują, bo bardzo często wykonują, czy zmienia im się jakoś mimika twarzy, czy zmienia im się tempo oddechu i jakby i zaczynamy od po prostu zauważania tych rzeczy i wchodzenia w taki kontakt, jaki jest możliwy. Jakby to terapeuta wchodzi do świata tego klienta, a nie oczekuje, że klient jakby wyjdzie ze swojego stanu. I naprawdę w niektórych przypadkach potrafi to przynosić niesamowite efekty. Ja sama mam takie doświadczenie ze stażu klinicznego na oddziale z osobą, która była w takim stanie naprawdę na pograniczu śpiączki i mając te narzędzia, które mamy się z nią po prostu bawiłam. Tak zauważyłam, że wybija palcem rytm, który wydawało urządzenie do mierzenia jej pulsu i właściwie ona nie palcem to robiła, tylko całą ręką. Ja zaczęłam robić to z nią. Zaczęłam później razem z nią wydawać dźwięki jakie wydawała. No po prostu dołączałam do tego komunikatu, który od niej wychodził. Tak nie oczekując, że to ona towarzyszyłaś właściwie jej, tej osobie w tym, co ona robiła, jakby trochę odzwierciedlając właściwie. Tak, tak. Tak jakby ucząc się tej komunikacji od niej po prostu. I doszłyśmy do takiego etapu, że ona otworzyła na chwilę oczy i powiedziała do mnie parę słów jakby w moim języku. Nie, więc to jest naprawdę niezwykła metoda jakby takiego wychodzenia do człowieka, do jego świata, jakoś wiary w mądrość, że to co się wydarza jest właściwe i wydarza się właśnie po jungowsku po coś, a nie dla czegoś. Tak. I my szukamy bardzo często sensu tych doświadczeń. Próbujemy go odkryć razem z klientem. No nie zakładając, że my mamy jakąś taką większą mądrość na początku, tylko naprawdę próbując zrozumieć, co ta druga osoba chce nam przekazać, po co jej się w życiu wydarza to, co się wydarza. Można spojrzeć na to w ogóle właśnie, że praca z procesem w dużej mierze jest o poszerzaniu świadomości, tak, no naszej jako terapeutów, ale przede wszystkim klientów na swój własny temat, o odkrywaniu sensu tego wszystkiego, co się dzieje w życiu. No bo gdzieś tam mamy takie przekonanie, że to co się przedarza, no jakoś niesie ten sens. Nie zawsze jest to łatwe. No czasami wręcz jest to bardzo trudne. Czasami no przydarzają nam się naprawdę ogromne kryzysy po to, żeby właśnie nam coś uświadomić, tak żeby wybić nas z ram takiego codziennego, w miarę spokojnego, ustabilizowanego życia. No mówi się czasami, nie, że rozwód, że jakaś ciężka terminalna choroba naprawdę przemieniają życie człowieka. No jeżeli można pracować jakby z takimi sygnałami dużo wcześniej, zanim one wydarzą się jako choroba terminalna czy jako rozwód, no to myślę, że jest w tym ogromny sens, tak żeby zauważać to wcześniej i wcześniej jakoś próbować zrozumieć po co to jest, w jaki sposób jest nam potrzebne to doświadczenie, tak? Co możemy z tego wynieść, w jaki sposób potrzebujemy się zmienić. To jest to, co jest naprawdę fascynujące w psychologii procesu dla mnie do dzisiaj. To ja mam takie pytanie do tego, o czym mówisz, ale chciałabym jeszcze jakby dopytać, czy chciałabyś jeszcze dokończyć jakby opowieść o tej swojej drodze do tego nurtu. Czy masz takie poczucie, że to się już jakoś wyczerpało? No później to już mam wrażenie, że jest taka standardowa ścieżka psychoterapeuty, tak? Czyli jak rozpoczęłam to całościowe szkolenie psychoterapeutyczne yyy w Instytucie Psychologii Procesu, no to tutaj ono nie różni się tak bardzo od innych szkół. No mamy y pewnie szerszy zakres umiejętności, których się uczymy, bo tak jak mówię, to jest praca i indywidualna, i z relacjami, i z rodzinami, i z grupami. No więc z samego tego powodu to szkolenie musi być dłuższe. Natomiast no w skład wchodzi oczywiście dłuższe to ile trwa? No tak, do uzyskania certyfikatu średnio jest to kilkanaście lat. Okej. Bo tutaj nie ma takiego podziału na studium psychoterapii, a potem proces certyfikacji w zewnętrznym jakby stowarzyszeniu, tylko to jest ułożone w ciągły program, tak że nie ma takiej możliwości, żeby ktoś zatrzymał się tylko na etapie ukończenia tego pierwszego szkolenia. Jak jakby żeby mieć uprawnienia do pracy trzeba się jakby cały czas uczyć aż do tego momentu uzyskania ostatecznego yyy certyfik certyfikatu wydawanego przez stowarzyszenie. Yyy więc jakby nie można sobie zrobić jakiejś przerwy yyy między jednym a drugim. Czyli właściwie tak jak o tym opowiadasz to jest tak jakby terapeuta jest też w ciągłym procesie. Tak. Tak. i oczywiście terapii własnej i superwizji i nauki, no wiadomo, na każdym etapie innej. Na początku jest więcej praktyk, staży, superwizji wideo. No im dalej, tym pojawiają się kolejne wymogi, tak? Czyli pisanie studiów w przypadku, pisanie pracy dyplomowej, no przygotowywanie się właśnie do egzaminów. Natomiast tak, faktycznie jest to ciągły proces. No ale też chyba trochę na tym polega bycie terapeutą, że bez ciągłej pracy nad sobą, no nie da się towarzyszyć ludziom i im pomagać, bo za dużo naszych rzeczy mogłoby wychodzić wtedy, prawda, w czasie terapii. Czyli że mogłaby tak sobie wyobrażam, że i może czasami dochodzić z takich równoległych procesów, jak to też terapii często się dzieje. A też jak mówisz o takim rozwoju, który właściwie jakby trwa, to może właśnie pomagać w tym, żeby jedno nie zakłócało jakby drugiego w pomaganiu tej osoby, bo to jest pomaganie czy towarzyszenie w tym w tym nurcie, jakbyś to nazwała? Myślę, że że ponieważ tradycje są to jednak bardziej humanistyczne, to w pewien sposób towarzyszenie bardziej jednak, no bo też mówimy o klientach, nie o pacjentach. Natomiast też tak biorąc pod uwagę moje doświadczenia jako klientki psychoterapii, no to myślę, że to też jest też jest jakiś rodzaj pomocy. Natomiast na pewno ten to podejście takie jednak bardziej równościowe, także ja wcale nie wiem tak dużo więcej od klienta. Ja mam narzędzia, tak, ja jestem wyćwiczona w rozpoznawaniu pewnych rzeczy. No ale jeżeli znam kogoś parę godzin, no bo widujemy się zazwyczaj raz w tygodniu na godzinę lub nawet teraz na dwa tygodnie na godzinę, to przecież ja wiem naprawdę 1000 razy mniej o tej osobie niż ona na swój temat. I w tym jest jakaś ogromna mądrość. Czasami chodzi tylko o to, żeby pomóc komuś naprawdę odkryć, nie wiem, swoją wartość, swoją wiedzę, swoje doświadczenia, prawda? No i to ciężko robić z pozycji jakby takiego, nie wiem mędrca czy specjalisty od wszystkiego, nie? Bo właśnie wcześniej jakby mówiłaś o tym, że to jest takie też odkrywanie sensu tego, co właściwie spotkało daną osobę. A czasami są to takie bardzo trudne doświadczenia, z którymi trudno jest się pogodzić, z którymi czasami wydaje się, że jest niemożliwe się pogodzić. I jakbyś miała powiedzieć, kiedy trafia taki klient, który właśnie, no mówisz o tym, że fajnie, wcześniej mówiłaś o tym, że fajnie gdyby właśnie jakby być jakby w tym swoim rozwoju, żeby pewne rzeczy później jakby łatwiej, rozumiem, przetwarzać, łatwiej jakby być może przyjmować, które się wydarzyły w życiu, ale często jednak zdarza się tak, że ten kryzys nas przyprowadza. do tego, żeby poszukać tej pomocy dla siebie. I gdybyś miała powiedzieć o takiej sytuacji, w której właśnie ktoś trafia w takim kryzysie, nie wiem czy to choroby, czy na przykład straty, z którą jest mu bardzo trudno się pogodzić, to jak właściwie przyjmuje ta osoba ten nurt, którym rozumiem, ona nie dostanie jakby takiego nie wiem rozwiązania, tylko właściwie rozumiem jest to poszukiwanie takiego sensu tego co się wydarzyło. Dlaczego to przyszło, to jak ona to właściwie przyjmuje. Ja myślę, że wszystko ma swój czas i swoje miejsce. No jak przychodzi ktoś naprawdę w ogromnym kryzysie, to raczej nie, to nie jest ten moment jeszcze, nawet jeżeli końcowo możemy się nad tym zastanawiać, żeby się zastanawiać, a po co to się przydarzyło. Tak, no załóżmy, że nie wiem, że ktoś się dowiaduje, że jest bardzo poważnie chory, tak? No to najpierw towarzyszymy tej osobie w reakcjach, które ma, tak jakoś robimy na nich przestrzeń. To też jest bardzo ważna część psychologii procesu. W sensie ja naprawdę tak jak o tym opowiadam, to to aż czuję się jeszcze bardziej zafascynowana tym, ile po prostu tutaj w sensie po pierwsze jak ten Mindel to wszystko wymyślił, a po drugie ile to jest właśnie narzędzi na wszystko. Tak? No zaczynamy po prostu od pomieszczenia tych reakcji. To się tak jak już powiedziałam nazywa się spalaniem drewna w popie. I właśnie chodzi o to, żeby zrobić na nie tak dużo miejsca, żeby one mogły się dopełnić i puścić. Tak. No bo to jest w ogóle, mam wrażenie teraz strasznie częsty problem w gabinecie, że przychodzą ludzie i chcą się pozbyć emocji. No mam wrażenie, że nie da się pozbyć emocji inaczej niż ich przeżyć. Więc czasami chodzi o to, żeby naprawdę pomóc komuś przeżyć je w pełni. mi się zdarzało, nie wiem, z kimś drzeć kartki na sesji, tak, żeby w pełni wyrazić złość, krzyczeć, tupać, nie wiem, wbijać ostry ołówek w jakieś stare kartki, tak, płakać. No na to wszystko jest miejsce. Tak, to jest pierwszy moment jakby ta jakby coś na kształt właściwie takiej interwencji kryzysowej. To nie jest jeszcze ten moment na zastanawianie się, jaki był sens. Jak już przejdą te emocje, jak już jesteśmy w na innym etapie, możemy się zastanowić, co z tego wyniknęło, tak? Czego się nauczyła ta osoba, jak ją to zmieniło, no właśnie, po co było to wydarzenie, o czym ono było, tak? Ale no nie w momencie, kiedy ktoś przychodzi naprawdę w jakimś takim strasznym kryzysie. Tak samo zupełnie naturalne dla nas jest współpraca z psychiatrami. Tak, ja mam kilka zaufanych psychiatrów, do których odsyłam moich klientów. I jakby no nie ma tutaj żadnych wątpliwości co do tego, czy należy tak robić, prawda? Oczywiście jak jest taka potrzeba, no to korzystamy ze wsparcia psychiatrycznego, ale jednocześnie możemy jakoś przyglądać się na przykład o co chodzi w tej depresji, dlaczego ona przychodzi, czy przychodzi w jakichś wybranych momentach, prawda? Czy to jest w ogóle jakiś strasznie długi proces? No czym jest ta depresja? Tak poza tym, że wiemy, że jest jednostką chorobową, którą się diagnozuje i na którą są bardzo skuteczne leki farmak, środki farmakologiczne, więc jakby wszystko w swoim czasie, tak? Okej. Czyli jakby rozumiem, że znowu mówisz o takim też tym towarzyszeniu i podążaniu za tym klientem jednocześnie jakby w tym w jakim momencie on przyszedł i co ty na dany moment możesz zaoferować. Czyli tak, tak, tak. Też wiesz, takim strasznie kluczowym momentem, pojęciem w psychologii procesu jest coś takiego jak feedback. My bardzo jesteśmy uważni na to, jaką reakcję na to, co my mówimy i co proponujemy ma klient. To nie do końca jakby i to nie do końca chodzi o to, czy on mówi tak, nie, tylko patrzymy tak całościowo, bo czasami powiemy coś, a klient powie: "Nie, to w ogóle nie jest prawda, a całe oczy mu rozbłysną na ten temat". Nie, albo jakaś jak inna jego część zareaguje w jakiś taki, nie wiem, ekscytujący sposób. Więc my bardzo, bardzo naprawdę bierzemy pod uwagę właśnie to, na co jest miejsce, na co jest czas, jak człowiek jako całość ma się z tym, co mamy mu do zaproponowania. Yhm. Czyli rozumiem, że y jakby mówisz o takim łączeniu, wyobrażam sobie yyy różnych też nurtów być może, które zawiera yyy psychoterapia zorientowana na psychologii procesu, że to wspomniałaś o jakby Jungu, ale rozumiem sobie, że też są jakby inne nurty, które jakby z których może czerpać i ten nurt. Czy ja w ogóle mam wrażenie, że większość nurtów ma jakiś taki wspólny trzon, wspólny mianownik? Jak tak jak mówiłam o mojej fascynacji Nurtem Eriksonowskim, to jak sobie czytam o hipnozie i potem odnoszę to do tego, co my robimy, o do naszych interwencji jakby polegających na wchodzeniu głębiej w doświadczenie, no to to jest jakoś to samo. Czytam o takich interwencjach stosowanych, nie wiem dlaczego tylko na pierwszej sesji u osób, które pracują TSR, no to też jest jakby to samo, tylko jakby tam oni mają jedną interwencję, a właściwie dwie. Pytanie o cud i takie pytanie: "Po czym poznasz, że zmiana zaszła?" No to jest dokładnie to samo, co my robimy na na gruncie psychologii procesu. Ja mam wrażenie, że naprawdę większość metod no jakoś ma takie bardzo wspólne pole i ja nie wiem, czy one tak od siebie czerpią, czy to jest na tej zasadzie, czy po prostu jest tak, że no ludzie wpadali jakby na podobnie działające rzeczy, tylko jakby troszeczkę inaczej może nie wiem założenia do tego dokładali, trochę inaczej to przedstawiali. No natomiast mam wrażenie, że naprawdę psychoterapie są jakoś do siebie podobne. Być może to, co przede wszystkim jakby je łączy, to to, że jest ta chęć pomocy drugiej osoby i że szuka się jakby do tego klucza właśnie w jaki sposób można pomóc. Hmm, dlatego też cieszę się, że rozmawiamy o tym nurcie, bo ja się yyy w ogóle cieszę, że mamy tak dużo nurtów i że mamy jakby właśnie wybór, bo m to co może zadziałać u jednej osoby, niekoniecznie musi zadziałać u drugiej. I stąd tak naprawdę ważne jest to, że my możemy poszukiwać jakby nie tylko osoby, która właśnie będzie tą osobą, przy której jakoś poczujemy, że to to może być to, tylko że właśnie jakby te narzędzia, w której jednak każdy psychoterapeuta jest wyposażony, bo bo do tego jakby się przygotowuje. Tak, to jest w ogóle fantastyczne, że właśnie obserwując ludzi czasami udaje się zauważyć, czy nasza metoda jakąś ma szansę powodzenia u nich. Nawet jeżeli między klientem a terapeutą jest chemia, to czasami no ktoś, nie wiem, jakoś tak woli rozmawiać niż wchodzić w doświadczenie, tak? Ale tylko i wyłącznie rozmawiać. No i wtedy czasami te terapie behawioralno-poznawcze czy właśnie TSR mogą być lepsze, bo nie wymagają od człowieka takiego kontaktu z tymi wszystkimi emocjami, przeżyciami i tak dalej. A po latach może się okazać, że człowiek jednak zabragnie więcej kontaktu, tak? Albo w drugą stronę tak doświadczał i doświadczał i pracował przez ciało, a teraz chciałby po prostu konkretny problem rozwiązać, nie? Więc jakby no psychoterapia ma być i dla klientów jakby, żeby się czuli tam komfortowo, ale też dla terapeutów, bo terapeuta też ma po prostu swoje jakieś preferencje, więc ja też strasznie się cieszę z tego, że jest taki szeroki zakres i ubolewam nad tym, że że raczej no jest duża konkurencja między nurtami niż jakoś tak ciekawość i szacunek dla siebie nawzajem. I tak ci przerwałam, kiedy zaczęłaś mówić o tym zastosowaniu tej psychoterapii, bo zaciekawiło mnie to, kiedy właśnie wspomniałaś o tych osobach w śpiączce, to gdybyś miała jeszcze sobie zobaczyć jakie jeszcze zastosowanie ma psychoterapia w nurcie zorientowanym na psychologię procesu, czy czy jest jeszcze coś, o czym być może nie wspomniałaś? A, a jest ważne. No ja osobiście uwielbiam pracę z parami, z relacj, znaczy z relacjami może szerzej, bo to nie zawsze są pary jakby. No bywają też związki kilkuosobowe, nie dwuhm i i jakby pracuję tutaj w bardzo różnych konfiguracjach. To co uwielbiam w psychologii procesu właśnie jeżeli chodzi o pracę z parami to jest to, że patrzymy na relacje jako całość i na to właśnie co co się wydarza tej relacji, jaki ona ma trudność, że pracujemy zazwyczaj w ten sposób, że już na pierwszej sesji, a najpóźniej na drugiej sadzamy ludzi naprzeciwko siebie i zachęcamy do tego, żeby rozmawiali ze sobą. A rolą terapeuty jest udrażnianie tej komunikacji, jakby zauważanie co się dzieje, że tu coś nie działa. Już samo to bywa dla ludzi szalenie trudne, że mają nie rozmawiać z terapeutą, nie oczekiwać, że zajmie stronę jednego lub drugiego, tylko że mają się nauczyć rozmawiać ze sobą. No bo przecież terapia jest na chwilę, a ten związek ma trwać dalej już jakby bez tego towarzystwa. Więc no to jest dla mnie naprawdę niezwykle fascynujące i jakoś to, że właśnie w relacjach ludzie naprawdę się znają i jak ich nauczyć rozmowy i przyglądania się sobie właśnie w których momentach robi się trudno, to oni już potem nie nie potrzebują jakby tego przewodnika. To to naprawdę mogą jakby wziąć tą swoją relację i dalej ją pielęgnować sami. Tak. No oczywiście nie zawsze się to udaje, no bo czasami się przychodzi jednak po to, żeby walczyć, a nie pracować nad relacją. No wiadomo, ale naprawdę w sytuacji, kiedy obie osoby są zdecydowane, żeby pracować nad sobą, nad swoimi trudnościami w tej relacji, no to mogą się wydarzyć naprawdę niezwykłe rzeczy. Czyli rozumiem, że kiedy mówisz o takiej komunikacji to jakbyś miała powiedzieć o czym o czym mówisz, no nie mówiąc o tym, że gdzieś uczysz te relacje, tak to nazwijmy, komunikacji, no nie? No na przykład żeby mówić wprost, no to jest ogromny problem, tak? Łatwiej jest na kogoś nakrzyczeć albo mieć pretensje, albo obrazić się, że czegoś nie zrobi, czyli obrazić się jakby za przyszłość, niż powiedzieć tej osobie, że naprawdę cię potrzebuję i twojego wsparcia i i twojej pomocy, żebyś zrobił albo zrobiła to dla mnie. No to jest ogromna trudność, nie? takie jakby nauczenie się takiego bycia wprost wobec kogoś i mówienia no właśnie z miejsca, że ja cię naprawdę potrzebuję. Dużo łatwiej nam jest właśnie kogoś próbować skontrolować, zaszantażować, nie wiem, zakrzyczeć i tak dalej. No w sumie nic dziwnego, bo nas po prostu tego nikt nie uczył i czasami terapia par okazuje się dopiero momentem, w którym można się tego nauczyć. Więc to jest jakby jedno. Drugie to jest też to, że relacja w ogóle właśnie to jest coś więcej niż ja i to jest też coś więcej niż ja i druga osoba. I że w relacji, żeby było dobrze, no to potrzebujemy naprawdę znajdować przestrzeń na obie perspektywy. Nie walczyć kto ma rację, tylko naprawdę jakoś próbować pomieścić potrzeby jednej i drugiej strony. No znowu jest to coś, czego nas nikt nie uczy. No a w świecie, w którym ten indywidualizm jest tak ważny i stawianie granic, no czasami naprawdę trudno jest być w relacji, w której naprawdę czasami trzeba się jednak troszeczkę posunąć do tyłu, tak? I zrobić przestrzeń na tą drugą osobę, żeby być bliżej. Więc no to są takie, myślę główne rzeczy, które mi w pierwszej kolejności przychodzą na myśl. Tak, chciałam właśnie doprecyzować, żebyś doprecyzowała, bo komunikacja często jakby kojarzy się z tym, jak rozmawiać, właściwie takie zasady komunikacji, a a ty jakby mówisz o takim rozumiem też rozumieniu siebie nawzajem, ale też być może z zobaczeniem trochę jakiś ran, które się po drodze mogły zadziać, które właśnie na tyle oddaliły, że później ta komunikacja taka się staje, można powiedzieć nie wprost, żeby no gdzieś tam nie dostać po raz kolejnym zranionym. No też dlatego właśnie to jest my mówimy, że to jest praca nad sobą w relacji, że tak de facto jak przychodzi para, to każdy z nich potrzebuje nad sobą w tej relacji pracować, a nie właśnie nad tym, że druga osoba ma się zmienić i ma być taka jak ja chcę. Na ile ja w ogóle w sobie mam taką gotowość, żeby siebie zmienić, żeby ta relacja była lepsza. To nie jest łatwe naprawdę. No zdecydowanie kiedy chodzi o o relacje to mamy już taką można powiedzieć y podwójną trudność, bo tam są już dwie osoby, nie jedna, no nie? y może to co jakoś chciałabym zaznaczyć to to, o czym ty już wspominałaś, ale właściwie że słyszę, że jeszcze tutaj oprócz tej świadomości jungowskiej i nawiązaniu do do Junga jakby to co słyszę jest ważne to ciało w terapii, czyli że to jest też taki element, tak to nazwę w na który się zwraca uwagę w tym, że to ciało nie jest pomijane, tylko rozumiem jest też takim ważnym aspektem, skoro mówisz o tym, że właśnie jakby no jakby jest taka uważność na to, jak ta klatka piersiowa się unosi, jakby właściwie, czy tutaj być może i w twarzy coś jakby się zmienia, że to ciało ma też znaczenie. No tak, jakby człowiek jest całością, tak i komunikuje się jakby całościowo, więc tak samo ważne informacje płyną z tego kanału słuchowego, jak my to nazywamy, tak? Czyli werbalnego, a jak z reszty ciała, tak? No jak nie wiem, zresztą to to widać nawet w takich codziennych zachowaniach. No jak ktoś z jednej strony nas słucha, ale z drugiej strony cały czas tupie nogą, no to zauważamy, że jedno się wydarza jakby, nie wiem w twarzy, która na nas patrzy i jest nawet jakoś tak z uśmiechem, a co innego wydarza się na przykład w tej nodze, prawda? Więc no chodzi o to, żeby naprawdę traktować człowieka jako całość i zauważać wszystko, co mu się wydarza. Okej. To m jakbyś miała właściwie powiedzieć jeszcze Justyna o takiej ścieżce, kto właściwie może zostać psychoterapeutą w nurcie zorientowanym na psychologię procesu, a nie No tak, na ten moment nie mamy w ogóle ustawy w Polsce o zawodzie psychoterapeuty, więc w tym momencie, jeżeli ktoś nie chce pracować w placówkach NFZ, no to każda osoba z wyższym wykształceniem może jakby odbyć rekrutację do szkoły psychoterapii. Natomiast wiemy, że powstaje ta ustawa o zawodzie psychoterapeuty. No i tak jak każda inna szkoła będziemy objęci jej obowiązywaniem. Na ten moment naprawdę nie wiadomo jaki będzie ostatecznie kształt, bo były pomysły, żeby dopuszczać do takiego szkolenia psychoterapeutycznego tylko osoby z wykształceniem wyższym społecznym lub humanistycznym, no plus lekarskim. Są głosy, żeby w ogóle otworzyć to dla wszystkich magistrów. No ciężko powiedzieć. Natomiast na pewno kształcenie psychoterapeutyczne w ramach całościowego kursu psychoterapii jest tylko i wyłącznie dla osób z wyższym wykształceniem, bo jest to kształcenie podyplomowe, tak? Natomiast jest też taka opcja dla osób, które po prostu są zainteresowane, zafascynowane psychologią procesu, prowadzimy dwuletnie studium. nie mylić z czteroletnim studium psychoterapii. To jest takie dwuletnie studium i w ciągu dwóch lat jest 18 zjazdów, które prezentują jakby takie główne założenia psychologii procesu, te główne obszary, w których może mieć ona zastosowanie. No więc jakby to są takie dwie możliwości każdy z wykształceniem maturalnym, tak? Czyli każda osoba po maturze może sobie iść na takie szkolenie. Yyy i jakby ta część jest wspólna dla osób, które będą się dalej kształcić na psychoterapeutów i dla osób, które po prostu biorą udział tak sobie rozwojowo. Dlatego ono się odbywa w różnych miastach, w Polsce, a dopiero już jakby ta dalsza ścieżka kształcenia jest tylko w Warszawie w Instytucie Psychologii Procesu. Czyli rozumiem, że to jest w ramach takiego to dwuletnie studium, w ramach takiego rozwoju osobistego, czyli tego Tak, tak. To tak jak Gasztalt ma na przykład taki rok, roczne szkolenie rozwojowe, no my mamy dwuletnie po prostu, żeby pokazać trochę więcej narzędzi, ale to jest to jest dostępne dla wszystkich, tak jak mówię, z wykształceniem maturalnym. To może warto wspomnieć teraz o tym wydarzeniu, które już właściwie niebawem, tak? Tak, w najbliższą sobotę tak organizujemy konferencję naukową. zastosowania psychologii procesu i to będzie taka naprawdę niezwykła szansa usłyszeć superwizorów i osoby w szkoleniu superwizorskim, które właśnie opowiadają o psychologii procesu tak zupełnie od podstaw, dlatego że do tej pory jak organizowaliśmy konferencje, no to raczej tam były takie wystąpienia na konkretne już tematy, a tutaj pokazujemy zupełnie od podstaw, czyli w ogóle skąd się wzięła psychologia procesu, jakie ma korzenie, czyli będzie o Jungu. No ale właśnie nie tylko o Jungu, dlatego że Mindel był poza tym też fizykiem i się fascynował fizyką kwantową, poza tym, że był też doktorem psychologii i jungistą. Właśnie będzie niestety tylko nagranie, ale jednak specjalnie dla nas przygotowane przez jego żonę, która opowiada o nim jako człowieku. Będzie wystąpienie na temat miejsca psychologii procesu na tle właśnie innych nurtów. nurtów psychoterapeutycznych i też na temat badań nad skutecznością. będzie właśnie prezentacja na temat pracy z osobami z diagnozami psychiatrycznymi, wystąpienie o pracy ze snami, jak pracuje psychologia procesu ze snami, jak pracuje z krytykiem wewnętrznym, jak pracuje właśnie z symptomami fizycznymi na przykładzie pracy z niepłodnością, ale też o pracy z relacjami dotkniętymi kryzysem zdrady i o pracy właśnie z grupami, z organizacjami. Także no naprawdę taki bardzo, bardzo wszechstronny przekrój, co można robić wykorzystując te narzędzia. Czyli rozumiem, że ta konferencja już w tą sobotę i o o której godzinie, w jakim miejscu? Ona się odbywa w Warszawie. Zaczynamy o godzinie 10:00, kończymy o godzinie 18:00 w Akademii Pedagogiki Specjalnej. Są jeszcze cały czas miejsca, więc jeżeli ktoś byłby zainteresowany, no to wystarczy wejść na stronę konferencji i sobie zarezerwować wejściówkę, dokonać płatności i zapraszamy serdecznie. To może też przy tej okazji w komentarzu właśnie damy możliwość link do zapisu, gdyby ktoś chciał dołączyć i dowiedzieć się czegoś więcej o o tym nurcie, bo myślę sobie, że jeżeli ktoś jest na takiej drodze poszukiwania, zastanawiania się, to taka może być fajna okazja do tego, żeby właśnie sobie sprawdzić, czy to czy to coś dla mnie Nie, czy też czy też nie, a być może no zainspirować się jakby jeszcze czymś innym, bo myślę sobie, że jeżeli się nad czymś zastanawiamy, to w ogóle warto sobie te różne jakby kwestie sprawdzać, jak to się mówi, na żywym organizmie, czyli na sobie samym. Czy właśnie coś tam w środku zadrga, jak jak słyszę to, co słyszę, czy czy jednak mnie to nie rusza i wtedy być może to wskazówka, że to jednak nie to. No tu nawet będzie można więcej, bo też w czasie konferencji przewidziane są warsztaty, żeby sobie praktycznie sprawdzić tą metodę, więc jeżeli coś poruszy tak właśnie słuchając, to można potem iść jeszcze sobie przetestować, czy faktycznie w czasie warsztatów poruszy jeszcze bardziej. No a poza tym zapraszamy też psychoterapeutów innych nurtów, którzy są po prostu jakoś ciekawi innych metod. No to myślę jest zawsze ciekawa przygoda. A ty Justyna, jak wiesz jak wygląda gdyby na przykład y osoba, która już jest psychoterapeutą, chciała sobie jakoś tak zgłębić jeszcze tą tąę, tak jak mówimy o takich psychoterapeutach integrujących, to ta ścieżka jest właśnie podobna, że to jest od początku jakby wszystko trzeba przejść, czy jednak to to już trochę dla psychoterapeutów, którzy już właściwie są psychoterapeutami inaczej wygląda. Znaczy na ten moment nie mamy takich szkolań właśnie dla psychoterapeutów, które byłyby uzupełnieniem jakoś nie wiem no narzędzi powiedzmy. Więc no myślę, że tak jak w innych szkołach takich no bo inaczej jest w tych integracyjnych, a inaczej jest w tych w konkretnym nurcie, nie? że że tam jednak szkolenie zaczyna się właściwie od Okej. To może to, co jeszcze byłoby ważne, to m czy jakąś książkę polecasz o tym, żeby można było sobie poczytać właśnie o tym nurcie, gdyby ktoś jakoś właśnie zaciekawił się tutaj naszym liveem, a nie miał możliwości na przykład dotrzeć na konferencję, no nie? To ja myślę, że są takie dwie książki, ale też naszego bloga. Polecam serdecznie. Pierwsza z nich ma tytuł Psychologia procesu, teoria i praktyka. I to jest książka, która już ma parę dobrych lat. Ona jest przygotowana w całości przez polskich no praktyków psychologii procesu. Natomiast dosłownie chyba za dwa dni ukaże się w wydawnictwie czarna Owca nowa książka Psychoterapia zorientowana na proces. I ta książka jest o tyle ciekawa i warta uwagi, że poza informacjami na temat właśnie teorii i zastosowań psychologii procesu, znajdziemy w niej także informacje o badaniach nad skutecznością nurtu. A to jest takie coś teraz bardzo na czasie jakby poza tym, że że chcemy się dowiadywać na czym polega ten nurt, no to też chcemy mieć informacje o tym, czy on faktycznie działa. No to w tej książce można znaleźć te informacje, więc zapraszam serdecznie do zapoznawania się z nią. naprawdę takie y bardzo znane yyy zagraniczne nazwiska yyy ją tworzyły. No myślę, że jest to lektura naprawdę warta uwagi. Y powiedziałam jaki tytuł? Tak. Psychoterapia zorientowana na proces. Dobra, to ja to też przy okazji być może Justyna ciebie bym poprosiła o to, żebyś w komentarzu ewentualnie dała dała znać, gdzie jej właśnie szukać. No bo to jest, rozumiem, że jeżeli za dwa dni ona by miała się ukazać, no to no to jeszcze pewnie no nie jest dostępna w sprzedaży. Więc też taka ważna informacja dla tych osób, które być może dołączą do oglądania później, żeby po prostu mogły sobie szybciej to odnaleźć. Zobacz Justyna, czy jest coś, co jakoś chciałabyś jeszcze dodać do tego, o czym mówimy, bo myślę sobie, że będziemy się zbliżały powoli do końca tego naszego live. To zobacz sobie, czy jest coś, co warto byłoby jeszcze dodać na koniec. Wydaje mi się, że tak raczej dość rozlegowiadałam o tym wszystkim, o co pytałaś. Tak, nie przychodzi mi do głowy nic na ten moment. No gdyby ktoś miał jakieś pytania, no to zapraszam do pisania w komentarzu. Spróbuję się odnieść. Mhm. To ja ci bardzo dziękuję za to nasze spotkanie i za to, że właśnie nam opowiedziałaś o tym jak wygląda psychoterapia w nurcie psychologii procesu, bo ja w zasadzie troszkę wiem już więcej też od Justyny, też miałam przyjemność obserwować właściwie to, jak wygląda zdobywanie, tak się wyrażę kształt ocenia w tym nurcie i mam takie poczucie, że ten nurt naprawdę jakby solidnie przygotowuje, że tam jakby nie ma owijania w bawełnę i tego, żeby żeby po prostu no jakoś wypuścić psychoterapeutę bez takiego przygotowania, bo miałam okazję sama jakoś tak się temu przyglądać, więc myślę sobie, że dla osób, które są na takiej ścieżce naprawdę zastanawiania się, to warte do rozważenia, tak pod kątem nie tylko pomagania, tak sobie wyobrażam klientom, tylko takiejś swojej ścieżce rozwojowej zapoznanie się w ogóle jakby z tym z tym nurtem. No tak, to naprawdę nie ma drogi na skróty, ale z drugiej strony no ta ta wyboista kręta droga jest niezwykle fascynująca i jak już raz się poczuje, że że to jest to, no to naprawdę mam wrażenie, że nie ma drugiej odwrotu. No i tak sobie myślę, że to to co ważne to właśnie to jak się czuje to co się robi, no nie? To wtedy po prostu to bardzo dobrze współgra. Okej, to dziękuję ci Justyna bardzo za za to nasze dzisiejsze spotkanie i dziękuję też osobom, które uczestniczyły. Gdybyście mieli pytania jakieś to śmiało zadawajcie, to jakoś tutaj spróbujemy się też do tego odnieść. Dziękuję i do widzenia. Dziękuję bardzo.